هر قطره‌ی گلاب ایرانی از یک گل شروع می‌شود: گل محمدی. این گل صورتی و خوش‌عطر قرن‌هاست در ایران کشت می‌شود و نامش با گلاب، عطر و فرهنگ ایرانی گره خورده است.
گل محمدی چیست؟
گل محمدی با نام علمی Rosa damascena که در زبان‌های دیگر به «رز دمشقی» معروف است، گونه‌ای از گل رز با گلبرگ‌های صورتی و عطری بسیار قوی است. برخلاف گل‌های رز زینتی که بیشتر برای زیبایی پرورش داده می‌شوند، گل محمدی به خاطر عطرش ارزشمند است.
ویژگی‌های گل محمدی
- عطر قوی و شیرین: ترکیبات معطر گلبرگ‌ها، گلاب را خوش‌بو می‌کند.
- گلدهی کوتاه: بوته فقط سالی یک بار و چند هفته گل می‌دهد.
- مقاوم: در آب‌وهوای خشک و کوهستانی ایران به‌خوبی رشد می‌کند.
زمان برداشت
گل محمدی معمولاً از اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد شکوفا می‌شود. بهترین زمان چیدن، سحرگاه است؛ وقتی هوا خنک است و گل‌ها هنوز کاملاً باز نشده‌اند و بیشترین عطر را دارند. گل‌های چیده‌شده باید هرچه زودتر به دیگ برسند. درباره‌ی این آیین در فصل گلابگیری بیشتر بخوانید.
مناطق کشت در ایران
گل محمدی در بسیاری از استان‌های ایران کشت می‌شود، اما کاشان، قمصر، نیاسر و دامنه‌های کوه کرکس در نطنز از شناخته‌شده‌ترین مناطق گلابگیری‌اند. ارتفاع زیاد، هوای خشک و شب‌های خنک این مناطق به عطر بهتر گل کمک می‌کند. روستای چیمه، زادگاه مزرعه‌ی ما، در همین دامنه‌ها قرار دارد.
از گل تا گلاب
برای تهیه‌ی گلاب، گلبرگ‌های تازه با آب در دیگ مسی ریخته می‌شوند و با حرارت ملایم تقطیر می‌شوند. بخار معطر از لوله‌ای عبور می‌کند، سرد می‌شود و به‌صورت گلاب در قرابه جمع می‌شود. مراحل کامل را در گلابگیری سنتی چگونه انجام می‌شود؟ ببینید.
محصولات گل محمدی
- گلاب: مهم‌ترین محصول؛ برای آشپزی، نوشیدنی و پوست.
- گلاب دوآتیشه: گلاب غلیظ‌تر که دو بار تقطیر می‌شود.
- روغن گل (اسانس): که در عطرسازی استفاده می‌شود و برای هر کیلو، مقدار بسیار زیادی گل لازم دارد.
- گل خشک: برای دمنوش و تزئین غذا.
گلاب و گلاب دوآتیشه گلاب یاسمین از گل محمدی مزرعه چیمه‌رود و به روش سنتی تهیه می‌شوند.
